Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) gerçekleştirdiği çalışmalarda anketlere cevap vermek zorunluluk haline getirilmişti. Yasal düzenlemeye göre TÜİK’in anketörlerinin yaptığı anketlere cevap vermemek ceza gerekçesi olarak gösteriliyordu. Ancak bu uygulama Anayasa Mahkemesi tarafından kabul görmediği için yasalaşamadı. Ancak Anayasa Mahkemesi TÜİK’in sorularını yanıtlamayan kişilere 500 TL, kurumlara ise 1500 TL para cezası verilmesi ile ilgili kanunu Anayasaya uygun buldu. Kararı bu defa onaylayan Anayasa Mahkemesi, 3 yıl önce özel hayatın korunmasını gerekçe göstererek bu düzenlemeyi iptal etmişti.
2008 yılında TÜİK’in yaptığı saha çalışmalarında anketörlerin sorularını yanıtlamayan kişi ve kurumlara idari para cezası verilmesine yönelik yasal düzenlemeyi iptal eden Anayasa Mahkemesi, aynı yasada yapılan bazı küçük değişikliklerle yeniden gündemine sunulan aynı düzenlemeyi bu defa kabul etti.
Yeni yasal düzenlemeye göre TÜİK anketörleri tarafından yöneltilen soruları yanıtlamayı tercih eden ya da yanlış bilgi veren kişiler 500 lira ile 2000 lira arasında idari para cezası verilmesi öngörülüyor. Anayasa mahkemesi daha önce anayasaya aykırı bulduğu bu hükmü bu defa uygun buldu ve kabul etti. Daha önce mahkeme iptal gerekçesi olarak düzenlemenin özel hayatın gizliliği ilkesine aykırı olduğu vurgulamıştı.
Anayasa Mahkemesi üç yıl önce gerekçeli kararında: “Anayasaya göre, herkesin özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkı bulunmaktadır, herkesin düşünce ve fikir özgürlüğü bulunmaktadır. Hiç kimse düşüncelerini açıklamaya zorlanamaz. Bazı sorular özel hayatın ve düşüncenin açıklanmasının zorlanması sonucuna yol açabilir. Kişiler, bu yasa ile idareye ve diğer kişilere karşı korumasız bırakılmaktadır” denmişti.
Anayasa Mahkemesi, 3 yıl önce yukarıda sıraladığı gerekçelerle iptal ettiği yasal düzenlemeyi 3 üyenin karşı oy kullanmasına rağmen oy çokluğu ile bu defa anayasaya uygun buldu.
TÜİK yaptığı saha çalışmalarında anketörleri aracılığı ile ya da kurum ve kuruluşlara gönderdiği yazılar ile istediği bilgileri alamaması durumunda, anketörlere ya da yazılara cevap vermeye veya yanlış bilgilendirmede bulunanlara hane halkı veya bireylere 500 TL, kurum ve kuruluşlar 1500 TL para cezası kesebilecek. Nüfus sayımlarında sorulara cevap verilmemesinin cezası ise 2 bin TL olarak tespit edildi.
