Eski Yugoslavya’nın dağılması ile birlikte Balkanların sürüklendiği kaos ve kargaşa ortamı bizlere 20. Yüz yılının en karanlık savaşını yaşattı. Rade Serbedzija ismini o dönemde çok daha sık duyar olmuştuk. Balkanların bu kanlı dönemin ardından halklar arasında aşılması duvarlar örüldü. Aidiyetler, etnisite güçlendi. Kanlı savaş yılları sırasında en aykırı ses olarak yükselen ve dünyanın gözünü bir anda bu savaş çevirerek etkin tedbirler alınmasında yardımcı olmuş Yağmurdan Önce filmi o dönemin en çok konuşulan filmiydi. Rade Serbedzija filmin başrol oyuncusu olarak oyunculuğu ile çok büyük beğeni toplamıştı.
Rade Serbedzija
Rade Serbedzija’yı sadece rolü itibari ile tanımıyoruz. Hırvat asıllı oyuncu zaten o dönemde Hollywood’un en gözde karakter oyuncuları arasında yer alıyordu. Bu film başrol oynaması bakımından önemliydi. Ancak Rade Serbedzija zaten birçok Hollywood’un birçok filminde çok zor karakter rollerini üstlenmiş ve bu rollerin altından başarı ile kalkabilmiş bir oyuncuydu. Rade Serbedzija oynadığı birçok filmde oynadığı kısacık rollerde dahi mimikleri ve replikleri unutulmazlar arasına girmiştir. Rade Serbedzija denince aklıma snatch filminde kurşundan kaçan Boris karakteri geliyor. Belinde satırla gezen, silah satıcısı, ağır silahları seven ve ne zaman ekranda görünse o tüyler ürpertici Kazak melodisinin çalması çoğu kişi gibi benim de tüylerimi ürpertmiştir. Rade Serbedzija’yı daha birçok filmde ve başarılı rollerde görmeye alışmışızdır. Karakter oyunculuğu deyince, balkan, yada Rus kökenli bir karakter denince akla ilk gelen tercih Rade Serbedzija’dır.
Rade Serbedzija’yı ve Before the Rain filmi ile gündeme taşıyan filmdeki başarısı değildi. Tabi ki başrol oynadığı filmde de gayet başarılı bir performans sergilediği kesinlikle su götürmez bir gerçek.
Anca Before the Rain filmi çekildiği dönemi göz önüne alındığında balkan halklarının yıkılına bir rejimin ardından henüz kendisini bulamadığı bir zaman dilimiydi. Eski Yugoslavya’nın varisi olduğunu iddia eden halklar ile, artık kendini yönetmek isteyen halklar arasında şiddetin tırmandığı ve insanlığın gözü önünde binlerce insanın katledildiği bir savaş döneminde çekildi Rade Serbedzija’nın başrol oynadığı Before the Rain. Bu dönemde uzun yıllar boyunca bir arada, hiçbir ayırım olmadan yaşayan halklar bir anda kamplara ayrılmış, uzun yıllar komşuluk yapmış insanlar bir birini boğazlamaya başlamıştı. Rade Serbedzija’yı bu dönemi halkların arasına duvarların örüldüğü ve aidiyetin çok öne çıktığı bir dönem olarak tanımlıyor. Hayatının büyük bölümünü Bosna’da geçiren Hırvat asıllı oyuncu Rade Serbedzija bu dönemde öteki taraf hakkında olumlu bir yorumun dahi yapılamadığını hatırlatıyor.
Rade Serbedzija sorumlu sanatçı rolünü işte bu dönemde oynadı. Before the Rain filmi ile Rade Serbedzija savaşı tüm savaşan tarafların gözünden aktarmayı ve objektif davranmayı başardı. Ancak film dünyada çok ses getirse de o dönemde hem kendi halkı Hırvatlar, hem Müslüman Boşnaklar, hem de Sırplar tarafından şiddetle eleştirildi. Tehditler aldı. Ancak o sıcak savaş yıllarının ardından Rade Serbedzija’yı halklar yeni yeni anlamaya başlıyor.
Rade Serbedzija o yılları anlatırken, yaşanan olayların ardından halkların yıllarca birbirinin yüzüne bakamadığını anlatıyor. Savaş sonrası bir birinden kopan halkların aslında bir birinden utandığını söylüyor Rade Serbedzija’yı. Ancak sadece bu film ile değil filmden önce de onun savaş karşıtı söylemlerine tanık olmuştuk. Rade Serbedzija bütün halklara silahı bırakma çağrısı yaptığı zamanda çok tartışılmış ve kendi halkı Hırvatlar tarafından da yerden yere vurulmuştu. Ancak o zaman doğru bildiğinin arkasında korkusuzca durdu. Zaman onu haklı çıkardı. Balkanlar şimdi eski huzurunu arıyor.
